بتا بلوکرها (Beta blockers):
بتابلوکرها به دو دسته بلوکرهای انتخابی و غیرانتخابی تقسیم می شوند.بتابلوکرهای غیرانتخابی باعث کاهش BP یا کاهش سرعت ضربان قلب از طریق آثار مخلوط بلوک رسپتورهای بتا می شوند.بتابلوکرهای انتخابی بطور رقابتی، تحریک رسپتورهای β۱در عضله صاف قلبی را بلوک میکنند.بتابلوکرهارسپتورهاى بتا آدرنرژيک را در اعضاء هدف بلوک مىکنند. برحسب بيشترين اثر مهاري آنان روي گيرنده هاي۱ βو۲ βاين گروه دارويي را به اختصاصي و غير اختصاصي تقسيم مي کنند. گيرنده يβ۱ بيشتر در قلب و به میزان کمی در نسج ریه موجود است و مهار آن عروق را متسع می کند . گیرنده ی β۲در ریه و عمدتا درعضلات صاف و غدد قرار دارند و مهار آن راههاي هوايي را منقبض مي کند.
مواردمصرف:
هیپرتانسیون ، انژین صدری ، آریتمیهای بطنی و فوق بطنی ، انفارکتوس میوکارد ، غلبه بر استرس و تپش قلب ، درمان میگرن وگلوکوم
منع مصرف:
در بیمارانی که دچار اختلال شدید فعالیت قلب یا گردش خون هستندمثل: نارسایی احتقانی قلب ، بلوک قلبی ، برادیکاردی سینوسی شدید ، نارسایی قلب ، شوک قلبی ، ضربان قلب کمتر از 45 بار در دقیقه ، کاهش فشار خون به کمتر از 10 ، آسم
عوارض جانبی:
برونکواسپاسم ، نارسایی قلبی ، بلوک قلبی ، اندام های سرد ، ناپایدار نمودن وضعیت در دیابت قندی ، خستگی ، اختلالات گوارشی(تهوع،استفراغ،اسهال،یبوست)، سیستم عصبی مرکزی(گیجی،توهم،کابوس شبانه،بی خوابی و افسردگی)
عوارض متفرقه:
کاهش شدید فشار خون ، آریتمی ، ناتوانی جنسی در مردان ، کاهش جریان خون عضله و بازجذب اکسیژن
مهم ترین تداخلات دارویی:
افزایش اثر با وراپامیل ، کاهش اثر با ایندومتاسین ، ایبوپروفین ، پیروکسیکام و باربیتورات ها ، طولانی شدن اثر هیپوگلیسمیک انسولین ، حمله هیپرتانسیو اولیه وسپس برادیکاردی با اپی نفرین ، افزایش سطح سرمی وآثار سمی با لیدوکایین و سایمتیدین ، کاهش آثار گشادکننده برونش تئوفیلین ها ، تداخل با تست تحمل گلوکز
آموزش به بیمار:
داروباید ظرف مدت دو هفته تدریجا قطع گردد لذا از قطع ناگهانی دارو اجتناب کند.
هر روز در ساعت خاصی دارو را مصرف کند.
در صورت بروز گیجی،از انجام فعالیت های خطرناک اجتناب ورزد.
به منظور پیشگیری از غش، تغییر وضعیت به آهستگی صورت گیرد.
فشار خون حداقل هفته ای یک بار کنترل گردد.
به منظور ایجاد کارایی موثردارو رژیم غذایی را رعایت نموده و تمرینات ورزشی انجام دهد.
انواع بتا بلوکرها:
پروپرانولول:
مکانیسم اثر:بطورغیرانتخابی،گیرنده β ۱و β۲ را مسدود می کند.این دارو موجب کاهش ضربانقلب،کاهش قدرت انقباضی میو کارد و برون ده قلبی می شود. آزادشدن رنین را ساپرس می کند. وازودیلاتاسیون را مهار می کند، پس اثر پرو فیلاکسی روی میگرن دارد.
طبقه بندی درمانی: ضد هیپرتانسیون ، درمان کمکی میگرن
اشکال دارویی: Tab:10، 40، 80، 160 mg Inj:1mg/ml
نکات مهم: هر1mg را می توان با 10mgاز D 0/5% رقیق کرد. همچنین با NS رقیق میشود.
با سایر داروها در سرنگ و یا محلول نباید ترکیب شود زیرا احتمال سمیت وجود دارد.
در طی درمان اندام های بیمار نباید در تماس طولانی مدت با سرما باشد. عوارض این دارو در افراد مسن بیشتر است.
متوپرولول:
مکانیسم اثر:این دارو، مهارکننده رسپتور β۱ آدرنرژیک است.
طبقه بندی درمانی: ضد آنژین، ضد آریتمی، ضد هیپرتانسیون
اشکال دارویی: Tab:50 ،100 mg Inj:5 mg/5ml
نکات مهم:قبل از تجویز دارو، فشارخون و نبض بیمار باید کنترل شود.بیمار نباید بطور ناکهانی دارویش را قطع کند.بیمار باید بداند که این دارو موجب خواب آلودگی می شود.
آتنولول:
مکانیسم اثر: این دارو مسدد رسپتور β آدرنرژیک می باشد و نیاز میوکارد به اکسیژن را کم می کند.
طبقه بندی درمانی: ضد هیپرتانسیون ، ضد آنژین صدری
اشکال دارویی: Tab:50 ، 100 mg
نکات مهم: این دارو سبب افزایش حساسیت به سرما می شود.
سوتالول:
مکانیسم اثر: این دارو مسدد رسپتور β آدرنرژیک است.
طبقه بندی درمانی: ضد آریتمی
اشکال دارویی: Tab:40 ، 80 mg
نکات مهم: در طی درمان باید شیردهی قطع شود. همچنین کنترل قند خون بیمار لازم است.
اسمولول:
مکانیسم اثر: این دارو مسدد رسپتور β آدرنرژیک است ، که منجر به کاهش فشار خون و ضربان قاب می شود.
طبقه بندی درمانی: ضد آریتمی
اشکال دارویی: (Tab:250 mg/ml (10ml
نکات مهم: از مخلوط کردن این دارو با سایر داروها، باید اجتناب کرد. اگر علایمی مانند تنگی نفس، برادیکاردی،خواب آلودگی،کبودی ناخن انگشتان رخ دهد باید دارو را قطع نمود.
تیمولول:
مکانیسم اثر:از طریق بلوک رسپتورهای β آدرنرژیک موجب کاهش تولید زلالیه و کاهش IOPمی شود.
طبقه بندی درمانی: ضد گلوکوم
اشکال دارویی: Drop:0/5%
نکات مهم: این دارو می تواند جذب عمومی داشته باشد.تنگی نفس در صورت جذب سیستمیک بروز می کند.احتمال حساسیت موضعی و سوزش در چشم بالاست. اگر با استعمال قطره چشم احساس ضعف بینایی کردید از رانندگی کردن و کارهای دشوار خودداری کنید.
منابع:
1: فرهنگ جامع داروهای ژنریک و گیاهی ایران – تالیف: پونه حشمتی ،احمد علی اسدی فوقابی
2: داروهای ژنریک ایران با اقدامات پرستاری – تالیف: مرجان رسولی
تهیه کننده: محمد اسحاقی
+ نوشته شده در جمعه ۱۳۹۰/۰۱/۲۶ ساعت 16:25 توسط محمد اسحاقی
|