Gastrointestinal Bleeding

خونریزی دستگاه گوارشی فوقانی

خون‌ریزی دستگاه گوارشی فوقانی در اثر صدمه و آسیب موضعی ایجاد می‌شود که سبب زخم مخاط دستگاه گوارش می‌شود. خون‌ریزی‌های دستگاه گوارش ( GIB ) به دو دسته با منشأ فوقانی و تحتانی تقسیم می‌شوند. خون ریزی هایی که در قسمت اثنی عشر به بالا رخ داده باشند، خون ریزی دستگاه گوارش فوقانی ( UGIB ) نامیده می‌شوند. اگر محل خونریزی از دوازدهه تا مقعد باشد خونریزی دستگاه گوارشی تحتانی ( LGIB ) گفته می‌شود.

محتویات

• ۱ علایم خون ریزی گوارشی فوقانی
• ۲ علل خون ریزی گوارشی فوقانی
• ۳ درمان
• ۴ منابع

علایم خون ریزی گوارشی فوقانی

۱.استفراغ خون روشن با موادی با زمینه قهوه‌ای که نشانه خون ریزی قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.

۲. مدفوع قیری و بدبو، این نوع مدفوع که ملنا نام دارد بر وجود خون حداقل به مدت ۱۴ ساعت در دستگاه گوارش دلالت می کند. لذا اغلب بر خونریزی دستگاه گوارش فوقانی دلالت دارد .

۳.وجود [[خون قرمز روشن در مدفوع که این تظاهر بیشتر مربوط به خون ریزی قسمت تحتانی دستگاه گوارش است . اگر چه در خون ریزی‌های وسیع دستگاه گوارش فوقانی نیز چنین تظاهری می تواند وجود داشته باشد.

۴.خون ریزی مخفی گوارشی که در آزمایشات اختصاصی مربوط به مدفوع تشخیص داده می شود. این نوع خون ریزی بیشتر نشانه تومورهای دستگاه گوارشی است که معمولاً با علائمی نظیر کاهش وزن و کم خونی مزمن همراه است.

۵. علائم کم خونی مانند خستگی زودرس، سیاهی رفتن چشم، درد قفسه سینه یا تنگی نفس .

۶. شوک و افت فشار : از دست دادن شدید خون ( بیش از یک لیتر خون در ۲۴ ساعت ) ممکن است سبب بروز علائم شوک شود.

علل خون ریزی گوارشی فوقانی

بیماری هایی که موجب خون ریزی گوارشی فوقانی می شوند عبارتند از :

زخم‌های معده و دوازدهه ( PU )، واریسهای گوارشی ( عمدتاً در اثر مشکلات کبدی و افزایش فشار عروق مربوط به آن ایجاد می شوند )، آسیبهای مخاط معده ( گاستریت اروزیو ) و اثنی عشر ( دئودنیت )، بیماریهای التهابی مری ( ازوفاژیت ) و بدخیمی‌ها .

مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی ( مانند آسپرین و بروفن ) و الکل نیز می تواند باعث خون ریزی گوارشی به خصوص در ناحیه معده شود.

درمان

در موارد خونریزی فعال و شدید درمان بر توقف خونریزی (معمولا با شستسشوی معده ولی گاه با بالون و یا تزریق وازوپرسین داخل واریس مری) و جبران آن ( با تزریق سرم یا خون) متمرکز است . گاه به دلیل عدم توقف خونریزی جراحی اورژانس ضروری است .

خونریزی گوارشی فوقانی به خصوص در موارد ناشی از پارگی واریس مری در بیماران سیروتیک گاه کشنده بوده نیازمند درمان اورژانس است .

در موارد مزمن درمان بر درمان بیماری زمینه مانند پپتیک اولسر متمرکز است

تهیه کننده: امید مرادپور

کتواسیدوز دیابتی

در مواقعی که هیچگونه ترشح انسولین وجود ندارد و یا ترشح آن بسیار کم است، در اثر شکسته شدن بیش از حد ذخایر چربی مقدار اسید چرب خون(که همان مواد سازنده چربی خون است) به طرز خطرناکی بالا می رود. این اسید های چرب اضافی در کبد به ((اجسام کتون)) از جمله ((استون)) تبدیل می شوند. اجسام کتونی در عین حال که به عنوان سوخت مورد استفاده سلول های بدن مخصوصاً سلول های مغزی قرار می گیرند، خاصیت اسیدی نیز دارند و تجمع آنها در خون منجر به وضعیتی می شود که به((کتواسیدوز دیابتی)) معروف است. در این حالت علاوه بر خون در ادرار نیز اجسام کتونی دیده می شود.

اکثر بیماران فکر می کنند که کتواسیدوز دیابتی تنها در شروع دیابت نوع 1 تظاهر می کند در حالی که آمار نشان می دهند درصد بالایی از بیماران دیابتی بستری شده به علت کتواسیدوز قبلاً به دیابت مبتلا بوده اند. پیشرفت کتواسیدوز به طور تدریجی و ظرف چند ساعت صورت می گیرد. در واقع اجسام کتونی حدود 12-4 بعد از ظاهر شدن در ادرار، در خون تجمع پیدا می کنند. به همین خاطر است که تشخیص زود هنگام کتواسیدوز از طریق انجام آزمایش کتون ادرار اهمییت بسیار زیادی برخوردار است.

» دلایل عمده ایجادکننده کتواسیدوز دیابتی

دو دلیل عمده ایجاد کننده کتواسیدوز دیابتی عبارتند از :

·         کسالت و بیماری: این حالت موجب افزایش قند خون و نیاز بدن به انسولین می شود. اگر در دیابت نوع 1 هنگام بروز بیماری به مقدار کافی انسولین تزریق نشود، احتمال بروز کتواسیدوز وجود دارد. در این مواقع بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 نیز ممکن است بطور موقت نیاز به تزریق انسولین پیدا کنند

·         کمبود انسولین در بدن: این امر می تواند ناشی از فراموش کردن تزریق انسولین و یا عدم تزریق مقدار کافی انسولین باشد.

» علائم هشداردهنده کتواسیدوز دیابتی

احساس خستگی و تشنگی دائم، پوست خشک و برافروخته، حالت تهوع، استفراغ، درد شکم، تنفس غیر طبیعی (سریع و عمیق)، استشمام بوی استون از دهان، احساس گیجی، کاهش سطح هوشیاری و در موارد شدید بیهوشی کامل و کما.

کتواسیدوز یکی از اوژانس های دیابت است و احتمال وقوع آن در افراد مبتلا به هر دو نوع دیابت 1و 2 وجود دارد (البته در دیابت نوع 2 این احتمال کمتر است). بنابراین لازم است تا این افراد با اصول پیشگیری از کتواسیدوز آشنا باشند و آنها را دقیقاً رعایت کنند. یکی از مهمترین این اصول اندازه گیری کتون ادرار است.

آزمایش کتون ادرار با استفاده از نوار های مخصوص انجام می شود. بدین صورت که شما نوار را وارد ظرف ادرار تازه خود می کنید و بعد از گذشت چند ثانیه(معمولاً 15ثانیه) و تغییر رنگ نوار، از روی مقایسه آن با رنگهای استانداردی که در دیواره شیشه محتوی نوارها آورده شده اند می توانید مقدار کتون کتون ادرار خود را به صورت تقریبی (کم، متوسط و زیاد) حدس بزنید.

شما باید حتماً یک بسته نوار آزمایش کتون ادرار را که تاریخ انقضای آن نگذشته باشد همیشه در خانه و نیز همراه خود در مسافرت داشته باشید تا بتوانید در مواقع لزوم از آن استفاده کنید. همچنین به خاطر داشته باشید که این نوارها باید حداکثر ظرف 6 ماه بعد از باز کردن در شیشه مصرف شوند. در غیر این صورت بعد از این مدت حساسیت خود را از دست خواهند داد. بنابراین همیشه از تاریخ باز کردن در شیشه را بر روی آن قید کنید.

» نقوص عمده ای که اکثر خانواده ها در مورد آزمایش کتون ادرار به آن دچار هستند

سه نقص عمدهای که اکثر خانواده ها در مورد آزمایش کتون ادرار دچار آن هستند شامل موارد زیر می باشد:

1.       عدم اطلاع از زمان صحیح زمان انجام آزمایش

2.        آشنا نبودن با اقدامات ضروری که باید بعد از مثبت شدن نتیجه آزمایش انجام داد.

3.        نداشتن نوار اندازه گیری کتون ادرار و یا منقضی شدن تاریخ مصرف آن در مواردی که نیاز به انجام آزمایش وجود دارد.

 

» موارد استفاده نوارهای آزمایش کتون ادرار

به طور کلی از نوار های آزمایشی کتون ادرار در موارد زیر استفاده می شود:

1.       قند خون بالاتر از 250 میلی گرم در دسی لیتر که با استفاده از دستگاه های مخصوص اندازه گیری قند خون بدست آمده باشد.

2.       وجود هرکدام از علائم هشدار دهنده کتواسیدوز دیابتی

3.        هنگام بروز هر گونه کسالت یا بیماری

شما باید هر زمان که نتیجه آزمایش کتون ادرار متوسط یا زیاد است (چه شب و چه روز) پزشک معالج خود را در جریان بگذارید (برای این اوقات همیشه تلفن تماس ضروری با پزشک خود را به همراه داشته باشید) تا دستورات لازم در این زمینه به شما داده شود. نکته مهم در اینجاست که اگر کتون موجود در ادرار در مراحل اولیه تشخیص داده نشود(مخصوصاً هنگام کسالت و بیماری) اجسام کتونی در خون تجمع پیدا کرده، منجر به بروز کتواسیدوز دیابتی می شوند.

اگر آزمایش کتون ادرار به موقع انجام گردد، در موارد لزوم( وجود مقادیر متوسط یا زیاد کتون ادرار ) به پزشک اطلاع داده شود و اقدامات لازم ( معمولاً افزایش مقدار ا نسولین تزریقی و نوشیدن مایعات فراوان ) صورت بگیرد، موارد بستری بیماران دیابتی به علت کتواسیدوز دیابتی به حداقل خواهد رسید.

 تهیه کننده:امید مرادپور

آمــوزش به بيمــار مبـتـلا بـه آنــژيــن صــدري

الف) ماهيت بيماري:

بيماري قلبي شما به علت تنگي رگهاي قلب و نرسيدن خون كافي به آنها ايجاد شده است.

ب) در رابطه با فعاليت:

1-پياده روي روزانه به مدت 30 دقيقه

2-اجتناب از فعاليت و ورزش سنگين

3- در هنگام بالا رفتن از پله به تناوب استراحت کند (هر دو پله 5 دقيقه استراحت كند).

4-عدم استعمال سيگار و ساير دخانيات

5- خودداری از تغییر وضعیت ناگهانی

6- پیشگیری از سرفه،عطسه،فین کردن و حمل اجسام سنگین و زور زدن هنگام اجابت مزاج

ج) رژيم غذايي:

1- جایگزین کردن گوشت سفید و غذاهای آبپز به جای گوشت قرمز و غذاهای سرخ کردنی

2-خوردن آب فراوان

3- مصرف بیشتر میوه جات و سبزیجات براي جلوگيري از يبوست (زيرا يبوست يا خشكي مزاج باعث افزايش فشار به قلب ميشود كه مضر است).

4-در صورت داشتن مرض قند،از آب هويچ به هيچ وجه استفاده نكنيد و به جاي آن خود هويچ را بخوريد.

د) آموزش  عمومي:

1-نگهداری قرص های زیرزبانی (TNG) در دسترس

2-توجه به تاریخ انقضای قرص زير زباني (بیشتر از 6ماه از تولید نگذشته باشد).

3- قرص ها در جای خشک و دور از آفتاب نگهداری شود.

4-نگهداری در مكان مناسب  (ظرف های مخصوص نه در جیب و ...)

ه) آموزش در هنگام بروز درد:

1-بی حرکتی کامل

2-ایجاد آرامش و برطرف نمودن استرس

3-مصرف قرص زیرزبانی ( TNG به محض شروع درد)

4-در صورت ادامه درد قرص دوم بعد از 3 تا 5 دقیقه

5-اگر بهبود نیافت مصرف قرص سوم و درخواست کمک از اورژانس (اگر فرد بعد از مصرف 1یا 2 قرص زیرزبانی بهبود یافت نیاز به درخواست کمک از اورژانس ندارد)

6-توجه به احتمال ایجاد سردرد که عارضه شایعی است (در صورت ایجاد شدن، استامینوفن مصرف كنيد)

تهيه كنندگان:

 امیر محمدیان-مهدی چنارانی

(قرص وارفارين) برای بیماران قلبی

قرص وارفارين:

قرص وارفارين دارويي است كه با تاثير برروي بعضي از فاكتورهاي انعقادي در كبد، زمان انعقاد و لخته شدن خون را افزايش مي دهد. اين دارو به صورت قرص‌هاي گرد صورتي و به اشكال 1، 2، 5/2، 3، 5، 5/7 و 10 ميلي گرمي (در شيشه هاي قهوه‌اي رنگ) و ويال هاي 5 ميلي گرمي قابل تهيه است.

موارد استفاده:

پيشگيري ، درمان ترومبوز وريدي ،  آمبولي ريوي ، درمان ترومبو آمبولي ناشي از فيبريلاسيون مزمن دهليزي ، داروي مكمل در درمان انسداد كرونري ، پيشگيري و درمان عوارض ترومبوآمبوليك همراه با جراحي تعويض دريچه هاي قلبي ، كاهش ريسك مرگ و عود انفاركتوس ميوكارد ، سكته مغزي ، آمبولي بعد از MI ،  پيشگيري آمبولي عود كننده مغزي و انفاركتوس مجدد ميوكارد

آزمايشات خون:

همانطور كه گفته شد وارفارين رقيق كننده خون است و برروي يك سري از فاكتورهاي انعقادي خون اثر مي‌گذارد. تاثير اين دارو را آزمايشاتي بنام زمان پروترومبين (PT) و نسبت  بين المللي  (INR) تعيين مي‌كند.

آزمايش PT :

مقدار طبيعي آن بين 13-12 ثانيه مي‌باشد. اما در بيماراني كه از اين قرص استفاده مي‌كنند مقدار آن بين 25 – 18 ثانيه (بستگي به علت تجويز دارو ) افزايش مي‌يابد.

آزمايشI N R :

مقدار طبيعي آن 1 مي‌باشد. در مصرف كنندگان وارفارين بين 5/3 –  2 ( بستگي به علت تجويز قرص دارو ) تنظيم مي شود.

تا زمانيكه بيمار در بيمارستان بستري است اين آزمايش روزانه يكبار انجام مي شود تا دوز مناسب و مورد نياز قرص وارفارين مشخص شود.

انجام اين آزمايش يك روز پس از ترخيص، دو روز بعد، سپس يك هفته و بعد 2 هفته و در صورت كنترل آن  و مشخص شدن مقدار قرص وارفارين، ماهي  يكبار انجام مي‌شود. البته در بعضي از بيماران انجام مكرر اين آزمايش با نظر پزشك معالج صورت مي‌گيرد بنابراين ضروري است پس از هر بار آزمايش مقدار - INR PT به اطلاع پزشك معالج رسانده شود.

عوارض مصرف طولاني مدت وارفارين:

در صورتيكه ميزان-INR  PT بطور منظم با انجام آزمايش خون كنترل گردد و دوز وارفارين بر اساس آن تجويز شود هيچ اتفاقي نخواهد افتاد. اما در صورت عدم كنترل
PT-INR و افزايش آن (بيش از حد مجاز) و نيز مصرف وارفارين، خونريزي هاي مختلف ديده خواهد شد.

علائم هشداردهنده افزايش-INR PT (با بروز آن بايد به پزشك خود مراجعه كنيد)

خونريزي از لثه هنگام مسواك زدن - وجود مدفوع سياه رنگ - خونريزي زير جلدي - كبودي بي دليل روي پوست – خونريزي بي دليل از بيني- خونريزي  شديد و غير طبيعي در دوران قاعدگي- درد يا تورم شكم - پيدايش خون در  ادرار - يبوست شديد –سرفه يا خلط خوني – سر گيجه - سردرد شديد مداوم - درد ، سفتي يا تورم مفاصل - استفراغ خوني

نكته : كساني كه قرص آهن يا فرو سولفات مصرف مي كنند نيز رنگ مدفوعشان سياه  رنگ مي شود كه نشانه خونريزي داخلي  نيست.

آموزش به بيمار:

1 - مقدار مصرف دارو بستگي به نظر پزشك شما دارد. پس خودسرانه مقدار آنرا كاهش يا افزايش ندهيد.

2 - از آنجاييكه مقدار مصرف دارو در اشخاص مختلف ، متفاوت است هيچگاه مقدار مصرفي خو درا به ديگران توصيه نكنيد.

3 – دارو را هميشه در ساعت معيني از روز (بهتر است عصرها )مصرف كنيد.

4 - دارو را دور از دسترس اطفال نگهداريد.

5 - دارو را در ظرف شيشه اي تيره رنگ و بدور از نور ،رطوبت و گرما نگهداريد.

6 - قرص وارفارين را با معده خالي مصرف كنيد تا بهتر جذب شود.

7 - درصورتيكه احتمال  فراموش كردن مصرف دارو را مي دهيد حتما به يك نفر از اعضاء خانواده بسپاريد تا شما را يادآوري كنند.

8 - در صورتيكه مصرف دارو را در يك روز فراموش كرديد به محض متوجه شدن در همان روز ، دارو را مصرف كنيد . اما اگر روز بعد متوجه شديد، مقدار آنرا 2 برابر نكنيد. حتما فرداي آن روز PT- INR  را چك كنيد و به پزشك خود اطلاع دهيد.

9- در صورت مصرف هرگونه داروي همزمان با وارفارين، حتي قرصهاي ويتامين حتما با پزشك خود مشورت كنيد. (به ليست داروهاي انتهاي اين مبحث توجه فرماييد.)

10- هنگام كار با وسايلي كه ممكن است موجب جراحت، زخم و خونريزي شوند، احتياط لازم را بعمل آوريد و بخاطر داشته باشيد كه در صورت بريدگي، خون شما ديرتر از زمان عادي بند مي آيد.

11- همزمان با مصرف وارفارين از قرص آسپرين و بروفن استفاده نكنيد (مگر با تجویز و نظر پزشک معالج) در مواردی تجویز همزمان وارفارین و آسپرین برای بیمار لازم است.

12– از مسواك نرم استفاده كنيد تا لثه صدمه نبيند (مي توانيد قبل از مسواك زدن مسواك خود را زير آب گرم بگيريد تا بخوبي نرم شود).

13- بصورت دوره اي هر 6 ماه يكبار آزمايش ادرار و مدفوع بدهيد.

14- نكات قابل توجه براي خانمهايي كه از قرص وارفارين مصرف مي كنند:

الف - جهت جلوگيري از بارداري تا حد امكان از IUD استفاده نكنيد.

ب – قبل از مصرف قرص ضد بارداري حتما با پزشك خود مشورت كنيد.

ج - در صورت عمل تعويض دريچه از بارداري خودداري كنيد.

د  - در صورت بارداري ناخواسته حتما پزشك خود را مطلع سازيد تا در مورد ادامه و يا تعويض داروي شما تصميم بگيرد.

هـ- اگر با وجود حاملگي وارفارين مصرف ميكنيد ، با پزشك معالج خود مشورت نماييد تا دستورات لازم را صادر نماید.

و - همزمان با مصرف قرص وارفارين طبق نظر پزشك معالج از شير دادن خودداري كنيد.

15 –از فعاليتهاي ورزشی همراه با خطر آسیب دیدگی مانند: فوتبال – هاكي، اسكي و ...  پرهيز كنيد.

مواد غذايي كه باعث افزايش-INR PT مي شوند و بايد از مصرف آنها پرهيز كرد:

جگر – چاي سبز – كلم براكلي – كلم سنگ – شلغم – نخودفرنگي – سويا –
روغن سويا – الكل –  بستني

مواد غذايي زير را كمتر استفاده كنيد:

مواد غذايي حاوي ويتامين  K  ( اسفناج – جعفري – تمشك – ماهي – روغن ماهي – سبزيجات – پياز – لوبيا – باقلا )

مواد حاوي ويتامين  C  ( انواع مركبات – گوجه فرنگي - ...... )

داروهايي كه باعث افزايش PT مي شوند :

آسپرين – بروفن – ايندومتاسين – مفناميك اسيد – داروهاي ضد قند – سايمتدين – آلوپورينول – كلوفيبرات – جم فيبروزيل – هپارين – ايزونيازيد – متي مازول – مترونيدازول– مشروبات الكلي – كلرامفنيكل – اريترومايسين

داروهايي كه باعث كاهش  PT – INR مي شوند:

قرص‌هاي ضد بارداري – كاربامازپين – شربت معده – سيگار – ويتامين K - قرص‌هاي ادرار آور– كلروبوتانول – كولستيرامين – ريفامپين – استروژن ها – داروهاي ملين

نکاتی که باید به بیمار با فشار خون بالا توصیه شود

فرد مبتلا به فشار خون بالاست که در طی آن عروقش دچار تنگی می شود و باعث فشار خون بالا می شود.بیمار ممکن است که علایم داشته باشد یا نداشته باشد وبه صورت مخفی خود را بروز دهد.

علایم بیماری:شاخص ترین علت این بیماری سردرد است.

عوامل تشدید کننده:زنتیک و وراثت و تغذیه نامناسب و ورزش نکردنِ-مصرف سیگا

رپیشگیری و درمان: استفاده از یک رژیم مناسب حاوی چربی کم-مصرف سبیزیجات-روغن گیاهی(روغن کنجد)-مصرف ماهی-ورزش کردن و مراجهع به موقع به پزشکو مصرف داروهای کاهنده فشار خون مانن نیتروگلیسرینو کاپتوپریل.

هشدار: اگر کنترل نکند مشکلات قلبی -چشمی وکلیوی برایش به وجود می آید.