آسيبهاي ورزشي رایج
1) Protect محافظت و پيشگيري از آسيب بيشتر. مانند استفاده از بانداژ براي پيچخوردگي مچ پا.
2) Reset استراحت. که بسته به نوع آسيب، از استراحت مطلق آن تا استراحت نسبي را شامل ميشود.
3) Ice سرمادرماني، در دو روز اول آسيبديدگي، جهت كنترل علائم
4) Compress كمپرس و گرمادرماني، در روزهاي بعد جهت تسريع در بهبود
5) Elevate بالا نگهداشتن عضو نسبت به سطح قلب جهت تسهيل تخليه وريدي از ناحيه مربوطه
يخ درماني
استفاده از يخ سبب کاهش خونريزي، تورم، التهاب، نيازهاي متابوليک ناحيه مجروح، درد و نيز اسپاسم عضلاني ميشود. در مقابل گرما موجب افزايش خونرساني و در نتيجه تورم، خونريزي، درد و اسپاسم بيشتر خواهد شد.
براي سرمادرماني، يك قطعه يخ را به مدت يك دقيقه بطور ثابت بر روي عضو آسيبديده نگه ميداريم تا در ناحيه مربوطه احساس کرختي به شخص دست دهد. حال با توجه به وسعت محدودهاي که بيحس شده، به آرامي يخ را به صورت دايرهوار روي پوست ماساژ ميدهيم. اين ماساژ در آسيبهاي با وسعت متوسط 7 دقيقه و در نواحي بزرگ تا10 دقيقه طول ميکشد.
غوطهور کردن عضو در آب يخ هم موثر است. اما تحمل آن براي مصدوم سخت است به علاوه نميتوان عضو را بالاتر از سطح قلب نگاه داشت. به عنوان قانوني کلي، در طي يکساعت ميتوان حداکثر 20 تا30 دقيقه از يخ استفاده کرد و حداقل 30 دقيقه نيز عضو را به حال خود گذاشت. مسلم است که اگر تحمل مصدوم به سرما کم باشد، بايد زمان استفاده از يخ را کاهش داد.
اين باندها را طوري روي عضو آسيبديده ميپيچند که در هر دور، نصف پهناي دور قبلي را بپوشاند. فشار الاستيکي که اعمال ميشود، سبب کاهش تورم خواهد شد. البته بانداژ نبايد محکم انجام گيرد تا در بازگشت خون وريدي به طرف قلب اختلالي ايجاد کند. باندهاي الاستيک براي آسيبهاي حاد اندام تحتاني مناسب نيستند، چون قابليت محافظت اندکي ايجاد ميکنند.
در استفاده از باندهاي كشي احتياط كنيد. آنها با اعمال فشار، سبب كاهش خونرساني و در نتيجه طولانيتر شدن مدت درمان ميگردند. ضمن اينكه استفاده طولانيمدت از باندهاي محافظ، سبب تنبل شدن عضو و تضعيف مفاصل ميگردند. بنابراين فقط توصيه ميشود براي گرمكردن عضو، در مرحله كمپرس و بعد از اتمام يخدرماني استفاده شوند
ماساژ درماني
ماساژدرماني يك تكنيك درماني غيرتهاجمي و غيرمخرب است كه عليرغم اثرات مفيد آن, درصورت استفاده صحيح هيچگونه عوارضي ندارد. براي گروههاي سني مختلف قابل اجرا بوده و آن نياز به زمان و مكان خاص و يا تكنولوژي و تجهيزات پيچيدهاي ندارد. ماساژدرماني ميتواند به راحتي با طب كلاسيك همراه شده و هزينه نهايي درمان، طول مدت بيماري و عوارض ناشي از آنرا كاهش دهد. براي مثال، ماساژ به روش شياتسو (Shiatsu) با ايجاد توازن و هماهنگي از طريق منظم کردن كانالهاي انرژي بدن، در درمان خستگي مزمن و کمبود انرژي، دردهاي حاد مفاصل و اصلاح وضعيت بدن موثر است. اين روش به رهايي مفاصل، فعال شدن اعضاي بدن و کشش عضلات و تاندونها کمک ميکند.
ماساژ عمومي، با تمرکز بر بخشهاي عمقي عضلات، گردش خون موضعي را افزايش داده و گرفتگيهاي عضلاني را برطرف ميکند. درمانگر در اين روش از فشار مستقيم يا مالش در طول عضلات و تاندونها بهره ميگيرد و با وارد آوردن فشار ملايم در نقاط خاصي از بدن مانند نقاط ضدّ درد، سر و پا، به افزايش توان حرکت، آرامش عميق بدن، کاهش سردرد، تسکين کمردرد و درد مفاصل، تقويت دستگاه ايمني، رهايي از تنشها و اصلاح وضعيت بدن کمک ميکند.
گرفتگي عضلات
گرفتگي عضلات زماني روي ميدهد كه عضله دچار اسپاسم شده و در آن حالت باقي بماند. اين حالت ميتواند توسط هر عاملي كه در انقباض يا ارتجاع عضله دخالت دارد، ايجاد گردد. پيشگيري از اين مشكل بسيار سادهتر از درمان آن ميباشد و براي اين منظور آشنايي با مكانيسم و علل اسپاسم عضلات ضروري ميباشد.
علل مهم گرفتگي عضلات
1) كمبود مواد معدني بدن و برهم خوردن تعادل الكتروليتي
2) گرم نكردن بدن قبل از ورزشهاي قدرتي و يا كششي
3) كمبود آب بدن و در نتيجه غلظت خون
4) فشار بيش از حدّ تحمل و در نتيجه پارگي ميوفيبريلهاي عضلات
5) سرماخوردگي عضلات بعد از تمرين
درمان گرفتگي عضلات
بدون درنظرگرفتن عامل ايجادكننده، درمان گرفتگيها يكسان است. چنين عضلهاي را بايد گرم نگهداشته و بهطور متناوب آنرا ماساژ داد. نوشيدن مايعات گرم، استفاده از پمادهاي گرمكننده طبيعي مانند «ترموراپ» و بادكش نمودن عضلهي گرفته، در درمان آن بسيار مؤثر ميباشد. استفاده از داروها و آمپولهاي شلكنندهي عضلات، بهعلت عوارض جانبي، در مراحل اوليه گرفتگي عضلات بههيچ عنوان توصيه نميشود
اقدامات اوليه آسيبها
اقدامات اوليه درماني در آسيبهاي ورزشي شامل مراحل زير است:
1- محافظت و پيشگيري از آسيب بيشتر مثلاً با استفاده از وسايل کمک ارتوپدي
2- استراحت که بسته به نوع آسيب از فرم مطلق آن تا استراحت نسبي را شامل ميشود.
3- استفاده از يخ سبب کاهش درد،تورم و التهاب ميشود.
4- فشار که اگر همراه با يخ استفاده شود سبب محدود شدن تورم خواهد شد.
5- بالا نگه داشتن عضو آسيب ديده نسبت به سطح قلب سبب تسهيل تخليه وريدي از ناحيه مربوطه مي شود.
6- عملهاي محافظتي که در مواقع آسيب جزيي و بدون علامت ورزشکار استفاده ميشود مثلاً استفاده از بانداژ براي پيچ خوردگي مختصر مچ پا.
بسم الله الرحمن الرحیم